Τελική Νεολιθική Εποχή (4000-3100 π.Χ. περίπου)

Πρώτα ίχνη κατοίκησης σε Βοϊδοκιλιά, Κορυφάσιο, Προφήτη Ηλία στην Πυλία, Καταβόθρα Χώρας, Σπήλαιο Κουφιέρου.

Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (3100-2050 π.Χ.)

Σημαντική εγκατάσταση στη Βοϊδοκιλιά και στην περιοχή του Ρωμανού. Μέγαρο στα Ακοβίτικα Καλαμάτας

Μέση Εποχή του Χαλκού (2050-1680 π.Χ.)

Εκτεταμένος οικισμός στην ακρόπολη της Μάλθης, ίχνη εγκατάστασης και τύμβος στη Βοϊδοκοιλιά, ταφικός τύμβος στον Άγιο Ιωάννη Παπουλίων.

Ύστερη Εποχή του Χαλκού (Μυκηναϊκή Περίοδος, 1680-1060 π.Χ.)

Μυκηναϊκοί οικισμοί και εγκαταστάσεις, θολωτοί και θαλαμωτοί τάφοι σε μεγάλη πυκνότητα σε ολόκληρη τη Μεσσηνία. Ακμή του μυκηναϊκού βασιλείου της Πύλου.

1300 π.Χ.: Ίδρυση του μεγάλου μυκηναϊκού Ανακτόρου των Νηλειδών και του Ανάκτορου του Νέστορος στον Άνω Εγκλιανό Χρήση της Γραμμικής γραφής Β.

1200 π.Χ.: Πυρπόληση και καταστροφή του Ανακτόρου, εγκατάλειψη του Άνω Εγκλιανού και όλων των μυκηναϊκών οικισμών σε ολόκληρη την επικράτεια του Νέστορος.

Πρωτογεωμετρική Περίοδος (1060-900 π.Χ.)

Εισβολή των Δωριέων. Ελάχιστες μαρτυρίες κατοίκησης από την περιοχή του Άνω Εγκλιανού και των Νιχωρίων έως και τη γεωμετρική περίοδο.

Γεωμετρική Περίοδος (900-700 π.Χ.)

Διάσπαρτες ταφές και χρήση μυκηναϊκών τάφων.

Α’ Μεσσηνιακός πόλεμος (743-724 π.Χ.): Υποδούλωση Μεσσηνίων από τους Λακεδαιμονίους. Οι Μεσσήνιοι σε κατάσταση ειλωτείας. Απουσία μνημειακών υλικών καταλοίπων.

Αρχαϊκή Περίοδος (700-480 π.Χ.)

Αραιή κατοίκηση και ελάχιστα οικιστικά λείψανα σε όλη τη Μεσσηνία.

Β’ Μεσσηνιακός πόλεμος (685-667 π.Χ.): Επανάσταση των Μεσσηνίων ειλώτων. Νίκη των Λακεδαιμονίων και φυγή πολλών Μεσσηνίων στη Ζάγκλη της Σικελίας, η οποία μετονομάζεται σε "Μεσσήνη".

Κλασική Περίοδος (480-323 π.Χ.)

Πλήθος μνημειακών λειψάνων μαρτυρά την ανάπτυξη μεγάλων πόλεων. Εξέχουσα θέση κατέχει η Μεσσήνη, πρώτη πρωτεύουσα του ελεύθερου μεσσηνιακού κράτους.

Γ’ Μεσσηνιακός πόλεμος (464-454 π.Χ.): Γενικευμένη εξέγερση των Μεσσηνίων ειλώτων και ολοκληρωτική ήττα τους από τους Λακεδαιμονίους.

465-456 π.Χ.: Φυγή των Μεσσηνίων ειλώτων στη Ναύπακτο, με τη βοήθεια των Αθηναίων.

Πελοποννησιακός πόλεμος (431-404 π.Χ.)

• 425 π.Χ.: Μάχη της Σφακτηρίας. Ήττα και αιχμαλωσία των Λακεδαιμονίων από τους Αθηναίους.

• 408 π.Χ.: Εκ νέου κατάληψη της Πύλου από τους Λακεδαιμονίους.

• 399 π.Χ.: Εκδίωξη Μεσσηνίων από τη Ναύπακτο, με προορισμό το Ρήγιο της Ιταλίας και τις Ευεσπερίδες της Κυρηναϊκής.

Ίδρυση Μεσσήνης (369 π.Χ.):

• 369 π.Χ.: Το ανεξάρτητο μεσσηνιακό κράτος με πρωτεύουσα τη Μεσσήνη, ιδρύεται από τον Επαμεινώνδα μετά τη νίκη του στα Λεύκτρα (371 π.Χ.) επί των Λακεδαιμονίων.

Ελληνιστική Περίοδος (323-31 π.Χ.)

Συνεχίζεται η ανάπτυξη της Μεσσήνης. Επέκταση και οργάνωση του οικοδομικού πυρήνα της πόλης.

191 π.Χ.: Συμμετοχή της Μεσσηνίας στην Αχαϊκή Συμπολιτεία.

146 π.Χ.: Ανεξαρτητοποίηση Μεσσηνίων από την Αχαϊκή Συμπολιτεία ως απόρροια του πολέμου αυτής με τη Ρώμη.

Ρωμαιοκρατία (31 π.Χ.-330 μ.Χ.)

Η μεγάλη ακμή της πόλης συνδέεται με την ίδρυση νέων μνημειακών δημοσίων και άλλων οικοδομημάτων. Οικονομική ανάκαμψη της Μεσσηνίας λόγω ειδικών προνομίων από τους Ρωμαίους. Αυτονόμηση της Πύλου και απόκτηση δικού της νομίσματος.

176 μ.Χ.: Επίσκεψη του περιηγητή Παυσανία στη Μεσσηνία.

Μέσα του 2ου αι. μ.Χ.: Kήρυξη της Μεθώνης ως ανεξάρτητης πόλης από τον Τραϊανό.

Πρώιμη Βυζαντινή Περίοδος (330-8ος αι. μ.Χ.)

Η Μεσσηνία παραμένει τμήμα της Επαρχίας Αχαΐας ("Υπαρχία ανατολικού Ιλλυρικού") με πρωτεύουσα την Κόρινθο. Σταδιακή διάδοση του χριστιανισμού. Πρώτες Επισκοπές.

550/1 μ.Χ.: Καταστροφικός σεισμός στην περιοχή, ισοπεδωτικός για τη βασιλική της Αγίας Κυριακής στα Φιλιατρά.

7ος-8ος μ.Χ. αι.: Επιδρομές Αράβων και Σλάβων στην Πελοπόννησο. Εγκατάσταση Σλάβων, κυρίως στον ορεινό όγκο του Ταϋγέτου.

695 μ.Χ.: Διοικητική υπαγωγή της Μεσσηνίας στο νεοϊδρυθέν "Θέμα Ελλάδος" με έδρα την Κόρινθο.

733 μ.Χ.: Εκκλησιαστική απόσπαση του Ανατολικού Ιλλυρικού και, συνεπώς, και της Μεσσηνίας από τη δικαιοδοσία του Πάπα και υπαγωγή της στο Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης.

Μέση Βυζαντινή Περίοδος (9ος αι.-1204 μ.Χ.)

Εδραίωση της βυζαντινής εξουσίας στην περιοχή. Ακμή της υπαίθρου και ανάπτυξη εξαγωγικού εμπορίου, κυρίως με την Ιταλία. Ίδρυση πρώτων μοναστικών συγκροτημάτων.

805 μ.Χ.: Διοικητική μεταφορά της Μεσσηνίας στο νεοϊδρυθέν Θέμα Πελοποννήσου με έδρα την Κόρινθο.

872-881 μ.Χ.: Επιθέσεις Αράβων Κρήτης και Σικελίας στα δυτικά παράλια της Πελοποννήσου. Σκληρή δοκιμασία της Μεθώνης και της Πύλου.

9ος-10ος μ.Χ. αι: Κυριαρχία σλάβικων φύλων των Μελιγγών και Εζεριτών στον Ταΰγετο.

10ος μ.Χ. αι: Μετονομασία της Μεσσήνης σε Βουρκάνο.

970-998 μ.Χ.: Ιεραποστολική δράση του Όσιου Νίκωνος του Μετανοείτε. Ενίσχυση του ντόπιου χριστιανικού στοιχείου και εκχριστιανισμός των Σλάβων.

11ος μ.Χ. αι.: Συνένωση του θέματος Πελοποννήσου με το θέμα Ελλάδος, με έδρα τη Θήβα. Ενετικοί εμπορικοί σταθμοί σε Μεθώνη και Κορώνη.

Τέλη 11ου μ.Χ. αι.-12ος μ.Χ. αι.: Παραχώρηση ειδικών εμπορικών προνομίων στους Βενετούς από τον αυτοκράτορα Αλέξιο Α’ Κομηνό (1081-1118).

1154 μ.Χ.: Επίσκεψη του Αραβοσικελού γεωγράφου Εδρισί από τη Μεσσηνία (Μεθώνη, Κορώνη, Καλαμάτα-«Μάιττα», Κυπαρισσίας-«Αρκαδιά»). Αναφορά Καλαμάτας και Κυπαρισσίας ως ακμαίων πόλεων.

Ύστερη Βυζαντινή Περίοδος (1204-1453 μ.Χ.)

Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους το 1204 μ.Χ. Δημιουργία του φραγκικού Πριγκιπάτου της Αχαΐας με έδρα την Αδραβίδα. Κατάληψη των βυζαντινών κάστρων της Κυπαρισσίας ("Αρκαδιά"), Καλαμάτας, Μεθώνης, Κορώνης. Ανέγερση νέων φρουρίων από τους Σταυροφόρους προς αντιμετώπιση των επιθέσεων του ντόπιου πληθυσμού.

1209 μ.Χ.: Συνθήκη Σαπιένζας. Παράδοση της Πυλίας, με τα σημαντικά λιμάνια της Μεθώνης και Κορώνης, στους Βενετούς.

1262 μ.Χ.: Ήττα των Φράγκων στη μάχη της Πελαγονίας από τους Βυζαντινούς. Δημιουργία του Δεσποτάτου του Μορέως.

1453 μ.Χ.: Κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς Τούρκους. Κατάλυση της βυζαντινής αυτοκρατορίας.

1460 μ.Χ.: Κατάλυση του Δεσποτάτου του Μορέως από τους Οθωμανούς Τούρκους.

1500 μ.Χ.: Κατάληψη των κάστρων της Μεθώνης και Κορώνης από τους Οθωμανούς.